Kısa özet
- Retinoid, A vitamini türevlerinin genel adıdır; ürünlerin gücü ve kullanım amacı farklı olabilir.
- Düşük sıklıkla başlamak ve nemlendirici kullanmak tahrişi azaltmaya yardımcı olabilir.
- Güneşten korunma rutinin parçasıdır.
- Gebelik, emzirme, egzama veya güçlü akne tedavisinde ürün seçimi doktorla görüşülmelidir.
Retinoid nedir?
Retinoid, A vitaminiyle ilişkili bileşiklerin genel adıdır. Retinol gibi kozmetik içerikler ile tretinoin gibi reçeteli ürünler aynı ailede yer alsa da güçleri, kanıtları ve kullanım kuralları farklıdır. Cilt yenilenmesi, akne ve ince çizgilerin görünümü gibi farklı amaçlarla önerilebilir.
Retinoidlerin etkisi haftalar içinde değil, düzenli kullanım ve cildin toleransına göre zamanla değerlendirilir. Hızlı sonuç almak için çok miktarda sürmek faydayı artırmaz, tahriş riskini yükseltir.
Retinoid türleri: Retinol, retinal, adapalen, tretinoin
Retinoidler ciltte etkin forma (retinoik asit) dönüşmeleri gereken adım sayısına göre farklı güçtedir:
- Retinil esterler (ör. retinil palmitat): En hafif form; ciltte birkaç adımda dönüştüğü için etkisi sınırlıdır.
- Retinol: Kozmetik ürünlerde en yaygın form. Retinoik aside dönüşmesi gerektiği için tretinoine göre daha yavaş ve daha hafif etki eder, tahriş riski de daha düşüktür.
- Retinaldehit (retinal): Retinol ile retinoik asit arasında bir ara basamaktır; retinolden biraz daha güçlüdür.
- Adapalen: Özellikle akne tedavisinde kullanılan, nispeten iyi tolere edilen bir retinoiddir.
- Tretinoin ve tazaroten: Reçeteli, en güçlü topikal retinoidlerdir; doğrudan etkin formdadırlar.
Kanıtlar ne söylüyor?
Fotoyaşlanma (güneşe bağlı cilt yaşlanması) için en güçlü kanıt tretinoine aittir. 1988’de yayımlanan çift kör, plasebo kontrollü bir çalışmada topikal tretinoin kullananlarda güneşe bağlı ince çizgi ve pürüzlülükte belirgin iyileşme görüldü (Weiss ve ark., 1988). Retinoidlerin cilt yaşlanmasındaki kullanımını inceleyen derlemeler, tretinoinin etkinliğinin iyi belgelendiğini; retinol gibi kozmetik formların da daha hafif etkiler gösterebildiğini, ancak bu konudaki çalışmaların daha az olduğunu bildirmektedir (Mukherjee ve ark., 2006).
Sonuçlar genellikle 3–6 ay düzenli kullanımla değerlendirilir. İlk haftalarda görülen kuruluk ve pullanma (“retinoid alışma dönemi”) çoğu zaman ürün sıklığı azaltılarak yönetilebilir.
Nasıl başlanır?
Yeni başlayanlar ürünü genellikle gece, kuru cilde az miktarda ve düşük sıklıkta uygulamayı düşünür. Nemlendirici önce veya sonra kullanılabilir. Aynı gece güçlü asitler, peelingler veya tahriş edici başka ürünleri üst üste kullanmamak daha güvenlidir.
Amerikan Dermatoloji Akademisi, retinoid kullanırken tahrişin azaltılması ve güneş koruması konusunda cilt uzmanıyla görüşmeyi önerir: AAD retinoid ve retinol rehberi.
Sık görülen sorunlar
Kuruluk, kızarıklık, batma ve pullanma başlangıçta görülebilir. Şiddetli yanma, çatlama, şişlik veya yaygın döküntü olursa ürün bırakılmalı ve değerlendirme alınmalıdır. Ürün göz kapaklarına, burun kenarlarına ve dudak köşelerine taşırılmamalıdır.
Retinoid kullanırken gündüz geniş spektrumlu güneş koruyucu kullanmak önemlidir. Güneş kremi sürmek, ürünü daha sık veya daha yüksek dozda kullanma izni vermez.
Not: Gebelikte ve gebelik planında retinoid kullanımı doktorla mutlaka görüşülmelidir. Reçeteli ürünleri başkasının önerisiyle kullanmayın; akne veya lekelenmenin nedeni farklı olabilir.
Uygulama ve okuma notları
Cilt bakımından ayrı olarak yeni veya değişen benlerde nelere dikkat edileceğini ben takibinde ABCDE rehberinde okuyabilirsiniz.
Bakım ürünlerinin arka yüzündeki adları ve parfüm ifadelerini yorumlamak için kozmetik etiketi ve INCI okuma rehberine bakabilirsiniz.
Nemlendirici bileşenlerinin görevlerini ve ürün dokusunu birlikte değerlendirmek için Nemlendirici İçerikleri: Seramid, Humektan ve Oklüzif Ne Yapar? yazısına bakabilirsiniz.
Konuyu derinleştirmek için
Bu yazıyla bağlantılı olarak geniş spektrumlu güneş kremi seçimi ve retinoid döneminde cilt bariyerini desteklemek konularını da okuyabilirsiniz. Ayrıca kollajen kaybının nedenleri hakkında ayrı bir yazımız bulunuyor. Konunun genel çerçevesini Skin Longevity ve medikal estetik rehberimizde bulabilirsiniz.
Kaynaklar
Bu yazıyı paylaş
